Globalny system żywnościowy jest coraz bardziej dotknięty skutkami zmian klimatu

Globalny system żywnościowy jest coraz bardziej dotknięty skutkami zmian klimatu. Nowe badanie przeprowadzone przez Barcelona Supercomputing Center pokazuje, że ekstremalne zjawiska pogodowe są bezpośrednio odpowiedzialne za gwałtowne, krótkoterminowe wzrosty cen żywności w różnych częściach świata.

W przeciwieństwie do wcześniejszych prac naukowych, które koncentrowały się głównie na długoterminowych konsekwencjach globalnego ocieplenia – takich jak spadek plonów czy stopniowy wzrost inflacji – niniejsze badanie jako pierwsze wykazało bezpośredni związek między konkretnymi zjawiskami pogodowymi a natychmiastowymi szokami cenowymi dla poszczególnych kategorii żywności.

Przykłady z ostatnich lat wyraźnie pokazują te trendy. W szczególności przedłużające się susze w południowej Hiszpanii w latach 2022-2023 spowodowały wzrost cen oliwy z oliwek o 50%. W maju 2023 r. fale upałów w Indiach spowodowały wzrost cen cebuli o 89%, a ceny kapusty w Korei Południowej wzrosły o 70% po niezwykle ciepłym lecie. W Chinach ceny warzyw wzrosły o 30%, w Japonii ceny ryżu wzrosły o 48%, a w USA ceny warzyw wzrosły o 80% z powodu suszy w Kalifornii i Arizonie w listopadzie 2022 roku.

Według badacza Maximiliana Kotza, wiele z tych zjawisk pogodowych było tak ekstremalnych, że znacznie przekroczyło granice naturalnej zmienności klimatu. Zazwyczaj ceny żywności rosną w ciągu kilku miesięcy od wystąpienia takich zdarzeń, a trend ten będzie się tylko nasilać wraz z pogłębianiem się kryzysu klimatycznego. Jeśli emisja gazów cieplarnianych będzie nadal rosła, takie skoki cen staną się nie tylko częstsze, ale także mniej przewidywalne.

Kraje silnie uzależnione od importu żywności są szczególnie narażone na skutki takich katastrof. W szczególności w Wielkiej Brytanii ceny czekolady wzrosły w wyniku wyższych cen kakao spowodowanych suszami w Ghanie i Wybrzeżu Kości Słoniowej. Spekulacje rynkowe i decyzje polityczne również przyczyniają się do wzrostu ryzyka. Uderzającym przykładem była rosyjska kontrola eksportu pszenicy w 2010 roku, która doprowadziła do globalnego wzrostu cen i wywołała falę protestów w wielu krajach.

W badaniu podkreślono również, że rosnące ceny żywności najmocniej uderzają w najuboższe grupy społeczne. W warunkach wysokich cen żywności gospodarstwa domowe są zmuszone do ograniczenia spożycia kategorii żywności ważnych dla zdrowia, takich jak warzywa i owoce. To nie tylko pogłębia nierówności społeczne, ale także stwarza dodatkowe wyzwania dla systemów opieki zdrowotnej w wielu krajach.